بعید است کسی از اهالی قلم، به ویژه علاقمندان به حوزۀ میراث و پژوهشگران این عرصه باشد که نام استاد نجیب مایل هروی را نشنیده و از آثارش بهره نگرفته باشد. مصحح باشد و کتاب تاریخ نسخهپردازی و تصحیح انتقادی نسخههای خطی ایشان را نخوانده باشد یا نسخهشناس و نسخهپژوه باشد و از کتاب کتابآرایی در تمدن اسلامی بهره نبرده باشد. استاد نجیب ما در زندگی پربار و پربرکت خود با وجود ناملایمتیهای روزگار، کارنامۀ درخور توجهی از خود برجای گذاشته است؛ کارنامهای که بهتنهایی دانشگاهی برای علاقمندان به عرصۀ تحقیق و پژوهش و تصحیح در حوزۀ میراث کهن است. نجیب مایل هروی فرزند میرغلامرضا مایل متولد سال 1329 هجری شمسی در خمام نزدیک هرات است و در زمینههای نسخهشناسی، ویراستاری، عرفان و نویسندگی فعالیتهای بسیاری داشته است. او از چهرههای خوشنام و پرکار افغانستان است و تألیفاتی در حوزههای تاریخ، فلسفه، زبان و ادبیات فارسی دارد که از جمله میتوان به کتابهای تاریخ رسم الخط و آیین نگارش فارسی دری، فرهنگ واژگان نظام خانقاهی، کتابآرایی در تمدن اسلامی، نقد و تصحیح متون، عرفان بخارا، تاریخ و زبان در افغانستان، بگذار و تاریخ تصوف خراسان یاد کرد. وی از سال 65 در مرکز آموزش بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی مشغول به کار شد و به تدریس کتابشناسی و نقد و تصحیح متون پرداخت و از سال 1383 نیز در تهران به تدریس، تصحیح، تألیف و تحقیق در زمینههای حکمت، فلسفه، عرفان، ادبیات و هنر مشغول شد.
فصل اول این کتاب به زندگینامه استاد هروی اختصاص دارد و گزارشی از آثار این استاد به کوشش جواد ابراهیمی هروی و همچنین به گزارشی از اصغر ارشاد سرابی منتشر شده است. در فصل دوم این کتاب سیدجلال قیامی میرحسینی به گفتگو با استاد مایل هروی نشسته است و در فصل سوم نیز آثار این استاد به تصویر آمده است. در فصل چهارم نیز مقالاتی از اندیشمندانی چون غلامحسین ابراهیمی دینانی، سیدعلی آل داود، غلامرضا امیرخانی، نادره جلالی، جویا جهانبخش و نجفقلی حبیبی و …. به چاپ رسیده است. در فصل پنجم نیز تصحیح پنج رساله به استاد نجیب مایل هروی اهدا شده است.
فهرست مطالب کتاب:
پیشگفتار/ مدیرعامل خانۀ کتاب
مقدمه
پیام رئیس جمهوری اسلامی افغانستان
فصل اول: دربارۀ استاد نجیب مایل هروی
زندگینامه
گزارش آثار استاد نجیب مایل هروی/ جواد ابراهیمی ارمی
آن شوریدۀ شیرینکار/ اصغر ارشاد سرابی
فصل دوم: گفتگو
مصاحبه با نجیب مایل هروی/ سیدجلال قیامی میرحسینی
فصل سوم: معرفی تفصیلی آثار
میراث علاءالدوله سمنانی برای اهل خلوت و جلوت/ مهدی آزادپرور، احسان منصوری
نگاهی به کتابهای آموزشی تصحیح انتقادی متون/ سعید انواری، محدثه خیراندیش
کوتاهنوشتهای ابن عربی/ محمدصادق رضایی
عاشق عشق/ شهرام صحرایی
استاد نجیب مایل هروی و کتابآرایی در تمدن اسلامی/ علی صفری آققلعه
بررسی انتقادی سه مواجهه با روایت ابن عربی از ایمان و کفر فرعون/ عبدالله صلواتی
دورنمایی از مجموعۀ مصنفات فارسی علاءالدوله سمنانی/ علی مخبر
گنجینۀ اسرار/ معصومهسادات میرپوریان
مقامات عارفان/ سیدهخدیجه هاشمی عطار
فصل چهارم: مقالات اهدائی
نامههای حبیب یغمایی به ایرج افشار/ سیدعلی آل داوود
فلسفه، متاع بازاری نیست/ غلامحسین ابراهیمی دینانی
بازشناخت جریانهای فرهنگی هرات در عصر شاهرخ/ غلامرضا امیرخانی
دریای بیکران/ نوشته سیدحیدر آملی؛ برگردان علی اوجبی
جامع التواریخ و اهمیت تاریخنگاری ایران در عصر مغول/ اکبر ایرانی
فصلی از پیوندهای فرهنگی ایران و شبه قاره: بودا و اندیشههای او در سرودههای پارسیگویان متاخر/ اکبر ثبوت
شریف آملی، شاعر نقطوی مهاجر به هند/ نادره جلالی
ز «اختیار» سعدی کدام است؟/ جویا جهانبخش
گزارشی اجمالی از زندگی و دیدگاههای شیخ اشراق شهابالدین سهروردی/ نجفقلی حبیبی
سرودههای فارسی منشآت سعدالدین/ محسن ذاکرالحسینی
جعفر بن علی صفوی (حلقهای حذفشده از تاریخ صفویان)/ محمدکاظم رحمتی
فلسفه اسلامی به رغم تفکیک: تز عبدالجواد فلاطوری/ محمد زارع شیرینکندی
آیا در دستنگاشت شمارۀ 318 لندبرگ دانشگاه ییل دستینهای از غزالی هست؟/ فرانک گریفل؛ پارسیکردۀ محمدحسین ساکت
نسخۀ 2122 کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران/ امید سروری
تفسیر جدید الکشف ابن حبیب کرّامی نیشابوری/ منوچهر صدوقیسها
پاسداران گمنام نسخههای خطی در پاکستان/ لیلا عبدی خجسته
معرفی مرقّع زند/ مریم علیپور دورورق، دلارام کاردار طهران
دیوان اشعار سهروردی/ علی علیمحمدی
درآمدی بر خط تعلیق/ حمیدرضا قلیچخانی
بررسی چگونگی تغییر زوایای اشکال عمودی حروف و عوامل ایجاد آن در کتابت نسخ ملاعلاءالدین تبریزی/ مجید سعید کافی
رها چون ابر (پژوهشی در شش سدۀ ساخت کاغذ ابری)/ سیدعلی معظمی کندی، حمزه مرادی بهرام
مرگاندیشی نزد شیخ اشراق/ نادیا مفتونی
بازتاب شعر و ادب فارسی دری در نیمه دوم سده یازدهم و …/ محمدسرور مولایی
پوش ابریشمن صفوی/ محمدصادق میرزاابوالقاسمی
معرفی دو نسخۀ خطی کهن از دیوان کمالالدین مسعود خجندی/ سیدمحسن ناجی نصرآبادی
فصل پنجم: رسائل اهدایی
منتخب انیس العشّاق/ محمد برکت
ترجمۀ عوارف المعارف/ اکبر ثقفیان
خصوصیات منشی/ اکبر شریفزاده
آثار علوی یا کائنات الجوّ/ میرمحمدباقر بن اسماعیل حسینی خاتونآبادی، عبدالله غفرانی
ترجمۀ رسالۀ معرفة رجال الغیب/ سمانه زمانزاده
